De pijn van wat er nooit heeft kunnen gebeuren

Rouwen om wat nooit heeft bestaan

In lichaamsgericht trauma­werk kom je soms lagen tegen waarvan je niet wist dat ze bestonden. Niet de pijn van wat er wél gebeurd is — die kennen veel mensen. Maar de pijn van wat er nooit heeft kunnen gebeuren.

Het verlangen dat geen bedding vond. De nabijheid die er niet was. De veiligheid die je nooit hebt kunnen voelen. De steun die je nodig had, maar die niemand kon geven.

Deze vorm van verdriet is bijzonder. Hij toont zich meestal niet aan het begin van een helingsproces. Vaak verschijnt hij pas wanneer de beschermlagen rond het oorspronkelijke gemis beginnen te verzachten.

Wat onder de boosheid verborgen ligt

Veel cliënten — en ook ikzelf, in mijn eigen innerlijke processen — komen eerst langs een laag van boosheid. Boosheid die jarenlang naar binnen gericht is geweest in de vorm van perfectionisme, zelfkritiek of schaamte. Of naar buiten, via irritatie, verwijten of conflicten die eigenlijk niets met het moment zelf te maken hadden.

Wanneer die beweging stopt — wanneer iemand niet langer hoeft te vechten om zichzelf overeind te houden — gebeurt er iets subtiels. Wat onder de boosheid verscholen lag, komt voorzichtig tevoorschijn. En dat is bijna altijd hartzeer. Niet het hartzeer van drama, maar van waarheid.

Het stille besef: Dit heb ik nooit gehad. Dit had ik nodig. Dit was niet beschikbaar.

Waarom dit rouwen zo wezenlijk is

In de diepere lagen van heling gaat het niet meer over het oplossen van het verleden. Het gaat over erkennen wat je lichaam al die tijd heeft geweten, maar niet kon dragen: Iets essentieels ontbrak, en ik heb mijn best gedaan om daarmee te leven.

Wanneer iemand dit kan voelen zonder ineen te storten, is dat geen zwakte maar een teken van innerlijke volwassenheid. Het betekent dat het systeem niet langer probeert het oude tekort te repareren via de overlevingsstrategieën die vroeger essentieel waren.

In plaats van te blijven herhalen wat ooit bescherming bood — aanpassen, pleasen, onzichtbaar worden, overpresteren, alles zelf dragen — ontstaat er ruimte voor iets nieuws: echte aanwezigheid.

Rouw die je niet breekt, maar opent

Dit soort rouw heeft een andere kwaliteit dan het verdriet dat je overspoelt of verlamt.

Het is een rouw die je aanwezig maakt.

Een rouw die niet trekt, maar ademt.

Een rouw die niet sluit, maar opent.

Het lichaam ontspant voorzichtig.

Er komt meer helderheid.

Mildheid.

En vaak ook een onverwachte zachtheid naar het kind dat je ooit was — het kind dat zich heeft ingespannen om te overleven, zonder de steun die ieder mens verdient.

In mijn werk zie ik dit regelmatig gebeuren. Soms heel subtiel, soms zichtbaar als een diepe adembeweging, soms in de stilte tussen twee zinnen. En elke keer weer voel ik het: dit is een kantelpunt. Een beweging richting integratie.

De vrijheid die ontstaat wanneer je niet langer hoeft te vechten

Wanneer je kunt voelen wat er ontbrak zonder jezelf opnieuw tekort te doen, verandert er iets wezenlijks.

·       Je hoeft niet langer te leven vanuit het oude tekort.

·       Je hoeft niet langer in oude patronen te duiken om alsnog te krijgen wat toen niet mogelijk was.

·       Je hoeft niet langer jezelf te verliezen in hard werken, in redderen, in conflict of in onzichtbaarheid.

In plaats daarvan ontstaat ruimte om het heden binnen te laten:

·       wie je nu bent,

·       wat er nu mogelijk is,

·       en welke relaties nu wel beschikbaar zijn.

Het verdriet over wat nooit is geweest, opent paradoxaal genoeg de weg naar meer levendigheid. Juist omdat er eindelijk plek komt voor waarheid — en daarmee voor heelheid.

De uitnodiging

Misschien herken je dit zelf. Misschien voel je dat er onder je boosheid, je strijd of je spanning een ander soort pijn leeft: het gemis van iets wat je nooit hebt gekregen.

Als dit zich laat zien, wees zacht.

Dit is geen stap terug.

Dit is een teken dat je systeem genoeg veiligheid voelt om te rouwen over wat ooit te groot was om te beseffen.

Dit verdriet wil je niet breken.

Het wil je vrijmaken.

Vrij om te voelen.

Vrij om jezelf te zien.

Vrij om het leven toe te laten zoals het nu bij je aanklopt.

#rouw #lichaamsgerichtetherapie #narm #biodynamischepsychologie #traumaheling #levendigheid #veiligheid #boosheid #verdriet #angst #zachtheid