De laatste jaren lijkt autisme overal te zijn. Op sociale media herkennen mensen zichzelf in lijstjes en filmpjes. Boeken en podcasts bieden nieuwe perspectieven. Professionals spreken steeds vaker over neurodiversiteit. Tegelijkertijd groeit ook de verwarring. Is autisme een stoornis? Een andere manier van zijn? Het gevolg van trauma? Een reactie op een veeleisende samenleving? Of misschien van alles een beetje?

We leven in een tijd waarin bijna elk ongemak wordt terugverwezen naar het individu. Voel je je eenzaam? Werk aan jezelf. Ben je gespannen? Reguleer je zenuwstelsel. Ben je een paar kilo te zwaar? Gebruik je stappenteller, doe krachttraining en eet meer eiwitten, vooral als je boven de 40 bent. Heb je moeite met relaties? Onderzoek je hechtingsstijl. Voel je je niet gezien? Ga in therapie. Ben je al in therapie geweest? Zoek dan een betere therapeut.

Veel mensen die in mijn praktijk komen, worstelen niet met een gebrek aan verantwoordelijkheid. Integendeel. Ze zijn vaak degene die het overzicht bewaren, wanneer anderen het kwijt zijn. Die aanvoelen wat er speelt, voordat iemand het zelf doorheeft. Die conflicten proberen te verzachten, relaties proberen te redden, gezinnen draaiende houden, teams steunen en voortdurend rekening houden met de impact van hun handelen op anderen. Ze worden gezien als zorgzaam. Sterk. Bewust.

Wanneer we een ingrijpende periode meemaken — verlies, ziekte, burn-out, een scheiding, overweldiging of een existentieel keerpunt — ontstaat vaak de wens om “weer de oude” te worden. Alsof herstel betekent dat het leven terugkeert naar hoe het vóór die gebeurtenis was. Maar sommige ervaringen laten zich niet eenvoudig terugdraaien. Soms verandert niet alleen het leven zelf, maar ook onze verhouding tot het leven. Dat kan verwarrend zijn. Pijnlijk ook.

De overgang is geen hormonale hapering. Het is een fase waarin lichaam, brein en bestaan zich herordenen. Dat is niet licht. Niet maakbaar. En niet zonder frictie. Maar ook niet zonder betekenis. Misschien ligt de werkelijke opgave niet in het oplossen van de overgang, maar in het leren dragen van de vrouw/ mens die we daarin worden — en in het vormgeven van een wereld die haar niet alleen kan dragen, maar haar nodig heeft.

Een grotere innerlijke ruimte geeft ons een bandbreedte waarin meer kan plaatsvinden. Emoties, gedachten, verlangens – ze krijgen er niet alleen plek, ze worden voelbaar op een manier die niet overweldigt. Het is alsof er meer adem is in jezelf: meer ruimte om te observeren, te ervaren, te reageren.

Reddersgedrag ziet er aan de buitenkant vaak warm, betrokken en verantwoordelijk uit. Iemand ziet dat het niet goed gaat met een ander, voelt spanning, ongemak of zorg, en stapt naar voren. Neemt over. Lost op. Draagt. Houdt bij elkaar. In families, relaties en organisaties wordt dit gedrag vaak gewaardeerd. De redder is degene die het ziet, die het regelt, die er is. En toch… in de praktijk zie ik hoe juist dit gedrag — hoe goed bedoeld ook — diepe dynamieken in stand kan h

Soms draagt iemand een beeld over zichzelf dat diep vanbinnen niet klopt, maar dat wél als waarheid wordt ervaren. Een gevoel van zo ben ik nu eenmaal: te gevoelig, zwak, lastig, instabiel, verantwoordelijk voor de sfeer, of degene die steeds tekortschiet. Niet omdat dit de kern is van wie iemand is, maar omdat dit beeld ooit nodig was om te kunnen blijven bestaan in relatie tot een ander. In mijn werk ontmoet ik veel mensen die zichzelf zijn kwijtgeraakt in beelden die nie

Liefde gaat over regulatie We spreken vaak over liefde in termen van verbinding, intimiteit en samenzijn. Maar liefde gaat óók – en misschien wel eerst – over regulatie: over wat er in het zenuwstelsel gebeurt als we bij een ander zijn, of als we ons juist alleen voelen, zelfs als de ander fysiek aanwezig is. Draagkracht is hierin een sleutelbegrip. Niet abstract, maar concreet en lichamelijk: kan mijn systeem deze spanning, intimiteit of nabijheid dragen?

Rouwen om wat nooit heeft bestaan In lichaamsgericht trauma­werk kom je soms lagen tegen waarvan je niet wist dat ze bestonden. Niet de pijn van wat er wél gebeurd is — die kennen veel mensen. Maar de pijn van wat er nooit heeft kunnen gebeuren. Het verlangen dat geen bedding vond. De nabijheid die er niet was. De veiligheid die je nooit hebt kunnen voelen. De steun die je nodig had, maar die niemand kon geven.

De nacht na de herberg Na de herberg komt geen antwoord. Geen helder plan. Geen nieuw begin in de vorm waarin we het vaak verwachten. Er komt eerst een nacht. De nacht waarin niets hoeft te gebeuren. Waarin het oude jaar nog niet voorbij is, en het nieuwe nog geen vorm heeft aangenomen. Een ruimte tussen wat was en wat nog niet is. Veel mensen ervaren deze dagen als onrustig. Alsof er iets moet worden afgerond, besloten of losgelaten. Alsof er een conclusie nodig is voordat

Veerkracht is geen stevigheid — het is beweeglijkheid We hebben vaak geleerd dat veerkracht betekent dat je sterk moet zijn. Dat je overeind blijft, doorzet, niet breekt. Maar als je eerlijk kijkt, voel je waarschijnlijk dat dat helemaal niet is wat veerkracht werkelijk doet. Echte veerkracht is niet hard. Het is niet strak. Het is niet de kracht waarmee je jezelf bij elkaar houdt. Veerkracht is juist het vermogen om mee te bewegen met het leven — met wat pijnlijk is, wat o

Vergeving wordt vaak gezien als een teken van volwassenheid, kracht of spirituele groei. Alsof het iets verhevens is — een bewijs dat we erboven kunnen staan. Maar soms is vergeving geen teken van vrijheid, maar van oude trouw. Als kind leren we loyaal te zijn aan de mensen van wie we afhankelijk zijn. Zelfs als zij degene zijn die ons pijn doen. Die loyaliteit is geen keuze; het is een instinct van overleven.

“One of the biggest signs of childhood trauma is trying to convince the people who are hurting us to treat us well, instead of walking away.”

Grenzen geven niet alleen bescherming, ze geven ook vorm aan jouw aanwezigheid in de wereld. Ze zeggen: hier ben ik. Dit is waar ik eindig en jij begint. Maar voor veel mensen zijn grenzen niet vanzelfsprekend. Zeker wanneer je opgroeide in een omgeving waarin je emoties, behoeften of autonomie onvoldoende werden gezien of gerespecteerd, is het lastig om gezonde grenzen te ontwikkelen. In plaats van ruimte, voelde je misschien verwarring, schuld, schaamte of angst.