Vergeving

De wond onder vergeving

De schaduwzijde van iets moois

Vergeving wordt vaak gezien als een teken van volwassenheid, kracht of spirituele groei. Alsof het iets verhevens is — een bewijs dat we erboven kunnen staan. Maar soms is vergeving geen teken van vrijheid, maar van oude trouw.

De kinderlijke loyaliteit

Als kind leren we loyaal te zijn aan de mensen van wie we afhankelijk zijn. Zelfs als zij degene zijn die ons pijn doen. Die loyaliteit is geen keuze; het is een instinct van overleven. We leren begrijpen, goedpraten, relativeren. We leren dat liefde betekent: blijven zien wat goed is, ook als iets in ons kapot gaat. We leren vergeven — steeds opnieuw — omdat het de enige manier is om de verbinding te behouden die we niet kunnen missen.

De herhaling in het volwassen leven

Later in ons volwassen leven herhalen we dat vaak onbewust. We zoeken het goede in de ander, blijven ons eigen aandeel onderzoeken, verdedigen zelfs degene die ons pijn doet — in ons hoofd, tegenover anderen, of in onze gesprekken met onszelf. We zeggen: ‘Iedereen heeft zijn redenen of het was niet de intentie.’ En dat is waar. Maar het is niet altijd helend.

De herhaling van oude pijn

Soms raken mensen die ooit misbruik, verwaarlozing of diepe onveiligheid kenden, opnieuw verstrikt in een vergelijkbare dynamiek. Niet omdat ze dat willen, maar omdat het oude systeem van loyaliteit nog steeds actief is. Het lichaam herkent de spanning van vroeger als iets vertrouwds, en hoopt onbewust dat het dit keer anders zal aflopen. Dat de liefde die ooit stukging, eindelijk heel mag worden.

Dader en slachtoffer in onszelf

Daarin leeft de verwarring van dader en slachtoffer: twee posities die elkaar in het innerlijk afwisselen. De ene kant wil begrijpen, vergeven, verbinden. De andere voelt pijn, boosheid, afwijzing. En in dat spanningsveld kan iets wezenlijks zichtbaar worden: de poging om alsnog recht te zetten wat ooit niet kon.

De waarheid die pijn doet

Wanneer iemand die slecht behandeld is meer en meer in verbinding komt met zijn of haar pijn — het kindstuk dat niet gehoord werd én de. volwassen hier en nu pijn — kan dat verwarrend en verscheurend voelen. Want dan wordt voelbaar: er is gedrag geweest dat liefdevol was, én gedrag dat grensoverschrijdend of destructief was. Beide zijn waar. Het hart wil begrijpen en hechten. Het lichaam zegt: “hier is iets stuk”.

Niet vergeven, maar trouw blijven aan waarheid

Echte vergeving kan niet afgedwongen worden. Soms komt ze pas wanneer we ophouden te proberen. Wanneer we toelaten dat iets misschien niet te vergeven is — en dat dát oké is. Dat we mogen erkennen dat vertrouwen gebroken kan zijn, en dat trouw aan onszelf zijn soms betekent: niet vergeven, niet blijven, niet nog een ronde proberen. Dan wordt vergeving geen doel, maar een mogelijk gevolg van iets diepers: het durven voelen van een diepe innerlijke waarheid, zonder er iets aan te willen veranderen. De bereidheid om niet langer loyaal te zijn aan wat pijn doet, maar aan wat waar is. Dit is het begin van nieuwe grond in jezelf ervaren en biedt de kans op het aantrekken van iets nieuws in plaats van de herhaling.

In therapie: niet meer alleen

In therapie gaat het in dit geval niet om vergeven, maar om aanwezig zijn bij wat waar is. Om de plekken te ontmoeten die ooit alleen moesten dragen wat ondraaglijk was — zowel het kindstuk dat destijds niet gehoord werd, als de herhaling in volwassen relaties. Daar kan de pijn eindelijk gedragen worden, zichtbaar en voelbaar, zonder gladstrijken of te pleasen met een lach.

Het ziet er misschien niet “mooi” uit voor de buitenwereld; mensen denken soms dat het slecht met je gaat in plaats van dat ze je kunnen ontmoeten in aanwezigheid van pijn. Maar juist daar, in die pijn en verscheurdheid die nu aanwezig kan zijn, is er moed, kracht en diepe aanwezigheid. Niet om het verleden goed te maken of een positieve wending te creëren — gewoon om waarachtig te zijn met alles wat er was en ook nu is. Dat is de groei die voortkomt uit dapperheid en zelf compassie en dat is alles behalve een teken dat het slecht met je gaat! Zo ziet echte transformatie eruit, een rauwe schoonheid.