Er zijn perioden in een mensenleven waarin we onszelf niet meer goed kunnen volgen. We begrijpen wat er gebeurt en hebben toch geen toegang tot de rust die we zoeken. We weten dat we veilig zijn en voelen ons niet zo. We verlangen naar nabijheid en ervaren tegelijkertijd hoe contact ons kan overspoelen. Wat vroeger vanzelf ging, kost moeite. Zelfs wanneer we voldoende tijd hebben gehad om bij te komen, blijkt onze draagkracht kleiner dan voorheen.

Er zijn periodes in een mensenleven waarin bijna alles moeite lijkt te kosten. Werken, beslissen, een gesprek voeren, iets maken, je lichaam meenemen naar buiten. Soms zelfs rusten. En er zijn momenten waarop iets ineens gaat. Je loopt een kamer binnen en weet wat je te doen hebt. Je lichaam beweegt zonder dat je het bewust hoeft aan te sturen. Een gesprek ontstaat zonder dat je het hoeft te dragen. En soms gebeurt er iets merkwaardigs met tijd: op een dag waarin alles lijkt

Belichaming begint daar: weer kunnen voelen wat van jou is, wat er tussen jullie gebeurt en waar jij staat. In die ruimte tussen waarnemen en verklaren, tussen verbinding en autonomie, kan iets terugkeren wat onderweg verloren was geraakt: jezelf.

We zijn relationele wezens. We leven niet alleen met onszelf, maar voortdurend in verhouding tot anderen. In een gesprek, een vriendschap, een gezin, op het werk, in de liefde. Daar gebeurt veel meer dan wat er wordt gezegd. We voelen iets, passen ons aan, trekken ons terug, worden geraakt, raken geïrriteerd, willen begrepen worden of de ander begrijpen. Relationele geletterdheid begint voor mij bij kunnen waarnemen wat er in een ontmoeting gebeurt. Bij jezelf én tussen jou

In Amsterdam is het de Week van de Eenzaamheid. Dat gaat natuurlijk over zoveel meer dan alleen zijn. Ik startte mijn weekend alleen, met een heerlijke wandeling aan het strand. Ik genoot intens van de ruimte, de mooie luchten en de warme zon nog even op mijn gezicht voordat die in de zee onderging. Ik voelde me even zo vrij en rijk. Van eenzaamheid geen spoor te bekennen. Op de terugweg naar Amsterdam besloot ik spontaan een kaartje te bestellen voor een voorstelling bij I

Over liefde, verlangen, verlies en de moed om je te laten raken. Sommige boeken lees je met je verstand. Andere boeken blijven ergens anders hangen. Risking Everything van Roger Housden is een verzameling gedichten over liefde en openbaring, met werk van onder anderen Mary Oliver, Rumi, Rilke, Emily Dickinson en David Whyte. Het is een boek dat niet zozeer iets probeert uit te leggen, maar je uitnodigt om stil te staan bij wat het betekent om werkelijk aanwezig te zijn in je

Ik las Het uur van het hart van Irvin Yalom. Het is een bijzonder boek om te lezen, juist omdat Yalom in zijn laatste levensfase zo open schrijft over zijn werk en over zichzelf. Zijn geheugen laat hem steeds vaker in de steek. Hij weet niet meer alles wat hij vroeger wist en kan niet meer op dezelfde manier als therapeut werken als voorheen. Toch — of misschien juist daardoor — wordt in deze therapiesessies iets heel wezenlijks zichtbaar van wat een ontmoeting tussen twee me

Over de intelligentie van ons lichaam en de beweging naar gezondheid De vraag wat het betekent om levend te zijn, lijkt op het eerste gezicht eenvoudig. We weten immers wat leven is. Totdat je er werkelijk bij stilstaat. Een plant die zich naar het licht beweegt, een vogel die zich oriënteert op het magnetisch veld van de aarde, een slijmzwam die zonder hersenen een efficiënte route door een doolhof vindt: het zijn voorbeelden van organismen die voortdurend in relatie staan

Er zijn momenten waarop je beseft dat je al lange tijd alleen bent met iets wat voor jou wezenlijk is. Niet omdat er niemand om je heen is, en ook niet omdat je niet geliefd bent, maar omdat wat jou bezighoudt, ontroert of nieuwsgierig maakt nauwelijks ergens terugkomt. Je leest een boek dat iets in je opent en zou er het liefst meteen over praten. Je hoort muziek die je raakt en verlangt ernaar iemand te vinden die er ook door geraakt wordt.

Verlangen heeft een merkwaardige dubbelheid. Het kan ons wakker maken. Een verlangen naar liefde, naar een ander leven, naar creativiteit, naar verandering of naar iets wat we nog niet kennen, kan een kracht in ons vrijmaken die ons in beweging brengt. We voelen ineens richting. Iets begint te leven. We willen ontdekken, maken, ontmoeten, groeien. Maar hetzelfde verlangen kan ons ook gevangen houden.

We zijn geneigd te denken dat helderheid iets is om naar toe te werken. Dat je uiteindelijk moet weten wat je wilt, waar je grens ligt, wat de juiste keuze is en wat je werkelijk voelt. Maar misschien is dat niet altijd de meest volwassen plek om vanuit te leven. Er is een vorm van onzekerheid die helemaal niet zwak is. Een niet-weten waarin verschillende mogelijkheden naast elkaar mogen bestaan, zonder dat je jezelf onmiddellijk hoeft vast te leggen.

Er zijn mensen die heel duidelijk zijn. Ze weten wat ze vinden. Ze hebben een uitgesproken mening, maken snel keuzes en lijken niet lang te hoeven twijfelen. Ze kunnen stevig staan, grenzen aangeven en zeggen waar het op staat. Daar is op zichzelf niets mis mee.

Er zijn momenten in het leven waarop we vastlopen. Dat is lang niet altijd omdat we niet weten wat we willen of hoe we daar moeten komen. Het is simpelweg niet altijd zo eenduidig of rechtlijnig. Wat we willen kan verschillende kanten hebben, die soms tegengesteld lijken en soms ook werkelijk met elkaar botsen. Je kunt diep naar verbinding verlangen en tegelijkertijd ruimte nodig hebben. Je kunt van iemand houden en voelen dat je afstand moet nemen.

Er is een groep mensen die zich in vrijwel elke beschrijving herkent. Autisme lijkt te passen. Hechtingsproblematiek ook. Co-dependentie klinkt raak. Soms ook hoogbegaafdheid, trauma, ADHD-kenmerken, burn-out of een combinatie daarvan. Elk nieuw kader geeft even een gevoel van herkenning. En tegelijk ook verwarring. Want als alles klopt, wat zegt dat dan eigenlijk?

Ons hart als dynamisch reagerend orgaan Het hart is geen geïsoleerde pomp die losstaat van de rest van ons bestaan. Het is onderdeel van een voortdurend bewegend systeem waarin hartslag, bloeddruk, ademhaling, hormonen en het zenuwstelsel elkaar voortdurend beïnvloeden. Ons lichaam is geen verzameling losse onderdelen. Het is een levend geheel dat zich voortdurend afstemt op wat er gebeurt — binnenin ons en om ons heen. Deze afstemming wordt grotendeels geregeld door het auto

We leven in een tijd waarin bijna elk ongemak wordt terugverwezen naar het individu. Voel je je eenzaam? Werk aan jezelf. Ben je gespannen? Reguleer je zenuwstelsel. Ben je een paar kilo te zwaar? Gebruik je stappenteller, doe krachttraining en eet meer eiwitten, vooral als je boven de 40 bent. Heb je moeite met relaties? Onderzoek je hechtingsstijl. Voel je je niet gezien? Ga in therapie. Ben je al in therapie geweest? Zoek dan een betere therapeut.

Veel mensen leven grotendeels vanuit hun hoofd. Ze denken, analyseren, plannen, reageren, zorgen, organiseren en bewegen van het ene moment naar het andere zonder nog werkelijk te voelen hoe het is om aanwezig te zijn in zichzelf. Dat gebeurt meestal niet bewust. Vaak is het een geleidelijke beweging die al vroeg begint. Een mens leert zich aanpassen aan wat nodig is: beschikbaar zijn, sterk blijven, rekening houden met anderen, presteren, doorgaan of gevoelens opzijzetten om

Wanneer we een ingrijpende periode meemaken — verlies, ziekte, burn-out, een scheiding, overweldiging of een existentieel keerpunt — ontstaat vaak de wens om “weer de oude” te worden. Alsof herstel betekent dat het leven terugkeert naar hoe het vóór die gebeurtenis was. Maar sommige ervaringen laten zich niet eenvoudig terugdraaien. Soms verandert niet alleen het leven zelf, maar ook onze verhouding tot het leven. Dat kan verwarrend zijn. Pijnlijk ook.

Overal worden we uitgenodigd — of aangespoord — om bewuster, gezonder, succesvoller, rustiger, meer geheeld of meer ontwikkeld te worden. Op zichzelf hoeft daar niets mis mee te zijn. De menselijke neiging tot groei, verdieping en bewustwording is wezenlijk en levend. Er zit iets natuurlijks in het verlangen om dichter bij jezelf te komen, om vrijer te worden, om meer aanwezig te kunnen zijn in je eigen leven. En toch gebeurt er iets merkwaardigs.

Tijdens een recente NARM-training werd ik opnieuw geraakt door hoe veel levendigheid vrijkomt wanneer we aanwezig kunnen blijven bij ons ‘core conflict’: de plek waar ons diepste verlangen en onze grootste angst elkaar ontmoeten.