Belichaming: thuiskomen in je eigen bestaan

Over aanwezig zijn in plaats van slechts functioneren

Veel mensen leven grotendeels vanuit hun hoofd. Ze denken, analyseren, plannen, reageren, zorgen, organiseren en bewegen van het ene moment naar het andere zonder nog werkelijk te voelen hoe het is om aanwezig te zijn in zichzelf.

Dat gebeurt meestal niet bewust.

Vaak is het een geleidelijke beweging die al vroeg begint. Een mens leert zich aanpassen aan wat nodig is: beschikbaar zijn, sterk blijven, rekening houden met anderen, presteren, doorgaan of gevoelens opzijzetten om verbondenheid of stabiliteit te behouden.

En hoewel die manieren van zijn ooit betekenisvol kunnen zijn geweest, ontstaat er bij veel mensen later een moeilijk te omschrijven ervaring van leegte of vervreemding.

Alsof ze wel leven, maar zichzelf niet helemaal bewonen.

Belichaming gaat niet over perfect in contact zijn

Het woord belichaming wordt tegenwoordig veel gebruikt. Soms alsof het een techniek is, een staat van permanente rust of een vaardigheid die iemand simpelweg kan aanleren.

Maar werkelijke belichaming is meestal veel subtieler en menselijker.

Het betekent niet dat iemand altijd ontspannen, bewust of volledig in contact is.

Belichaming gaat eerder over het vermogen om aanwezig te kunnen zijn bij de eigen ervaring, zonder zichzelf voortdurend te verlaten.

Aanwezig bij:

• vreugde,

• ongemak,

• verlangen,

• verdriet,

• levendigheid,

• begrenzing,

• kwetsbaarheid,

• contact.

Niet als idee, maar als geleefde werkelijkheid.

Ons lichaam is geen object

In veel moderne culturen wordt ons lichaam gemakkelijk benaderd als iets wat gestuurd, verbeterd, gecontroleerd of geoptimaliseerd moet worden.

We trainen het.

Voeden het.

Corrigeren het.

Beoordelen het.

Maar zelden leren we werkelijk luisteren naar de subtiele taal ervan.

Ons lichaam is niet alleen iets wat we hebben.Het is ook de plek van waaruit we het leven ervaren.

Via ons lichaam voelen we spanning en ontspanning, nabijheid en afstand, veiligheid en terughoudendheid, waarheid en incongruentie. Ons lichaam draagt vaak ervaringen die nooit volledig in woorden zijn gevangen.

Belichaming betekent daarom niet méér controle over ons lichaam, maar een andere relatie ermee.

Aanwezigheid vraagt vertraging

Veel mensen merken hoe moeilijk het geworden is om werkelijk stil te vallen.

Zodra ons tempo vertraagt, verschijnen vaak onmiddellijk onrust, afleiding, spanning of de neiging om weer iets te doen.

Dat zegt niet dat iemand tekortschiet.Het laat vooral zien hoe weinig ruimte er vaak is geweest om werkelijk aanwezig te zijn bij zichzelf.

Belichaming vraagt daarom meestal geen forceren, maar vertraging.

Een klimaat waarin iemand langzaam opnieuw kan ervaren:

• hoe het is om adem te voelen,

• grond onder de voeten op te merken,

• geraakt te worden,

• grenzen te voelen,

• in contact te blijven tijdens spanning,

• zichzelf niet onmiddellijk te verlaten wanneer iets moeilijk wordt.

Belichaming is ook relationeel

We worden mens in relatie.

Veel ervaringen van afgesneden zijn, ontstaan niet in isolatie, maar binnen contact waarin iemand zich onvoldoende gezien, veilig, ontvangen of afgestemd voelde.

Daarom ontstaat belichaming ook zelden volledig alleen.

Aanwezigheid groeit vaak juist in ontmoetingen waarin iemand niet hoeft te presteren, verklaren of zichzelf bijeen te houden. Waar ruimte ontstaat om met meer echtheid aanwezig te zijn — in ons lichaam, in contact, in het moment.

Thuiskomen in ons eigen bestaan

Misschien is belichaming uiteindelijk geen prestatie, maar een langzaam herinneren.

Een terugkeer naar een meer directe ervaring van leven.

Niet alleen denken over het bestaan,maar het bewonen.

Niet voortdurend onderweg zijn naar een betere versie van jezelf,maar geleidelijk meer aanwezig raken in wie je al bent.

Misschien begint daar iets van thuiskomen.