We zijn relationele wezens. We leven niet alleen met onszelf, maar voortdurend in verhouding tot anderen. In een gesprek, een vriendschap, een gezin, op het werk, in de liefde. Daar gebeurt veel meer dan wat er wordt gezegd. We voelen iets, passen ons aan, trekken ons terug, worden geraakt, raken geïrriteerd, willen begrepen worden of de ander begrijpen. Relationele geletterdheid begint voor mij bij kunnen waarnemen wat er in een ontmoeting gebeurt. Bij jezelf én tussen jou

Belichaamd leven is voor mij een rijk leven. Een leven waarin ik niet alleen denk over mijn leven, maar het ook daadwerkelijk bewoon.

Het leven is geen halleluja, toch lijkt een groot deel van ons moderne leven daarop ingericht. We willen gelukkig zijn. We willen dat het goed met ons gaat. We willen ons ontwikkelen, bewust leven, gezond eten, bewegen, mediteren, betekenisvol werk doen en goede relaties hebben. We verzamelen manieren om ons leven zo in te richten dat we ons er zo prettig mogelijk in voelen. Op zichzelf is daar niets mis mee. Natuurlijk willen we ons goed voelen. Natuurlijk zoeken we liefde,

Daarmee komen we bij iets wat veel groter is dan lichaamsbewustzijn. Ons hele zijn geeft informatie. We nemen waar met onze zintuigen, bewegen, voelen aantrekkingskracht en weerstand, merken spanning en ontspanning op, ervaren plezier, verveling, verzadiging en onrust en reageren voortdurend op andere mensen en onze omgeving. Dat betekent niet dat ieder lichamelijk signaal een waarheid bevat waarnaar we onmiddellijk moeten handelen. Het betekent wel dat een mens een veel rijk

Er zijn momenten waarop iemand niet zozeer behoefte heeft aan een antwoord, maar aan iemand die kan blijven. Dat klinkt eenvoudig, maar het is misschien wel een van de moeilijkste vormen van nabijheid. Wanneer iemand verdrietig is, vastloopt of iets vertelt wat moeilijk te verdragen is, ontstaat er gemakkelijk een beweging naar handelen. We willen begrijpen wat er aan de hand is, perspectief bieden, geruststellen, adviseren of iets oplossen. Vaak vanuit betrokkenheid. We zie

In Amsterdam is het de Week van de Eenzaamheid. Dat gaat natuurlijk over zoveel meer dan alleen zijn. Ik startte mijn weekend alleen, met een heerlijke wandeling aan het strand. Ik genoot intens van de ruimte, de mooie luchten en de warme zon nog even op mijn gezicht voordat die in de zee onderging. Ik voelde me even zo vrij en rijk. Van eenzaamheid geen spoor te bekennen. Op de terugweg naar Amsterdam besloot ik spontaan een kaartje te bestellen voor een voorstelling bij I

Over liefde, verlangen, verlies en de moed om je te laten raken. Sommige boeken lees je met je verstand. Andere boeken blijven ergens anders hangen. Risking Everything van Roger Housden is een verzameling gedichten over liefde en openbaring, met werk van onder anderen Mary Oliver, Rumi, Rilke, Emily Dickinson en David Whyte. Het is een boek dat niet zozeer iets probeert uit te leggen, maar je uitnodigt om stil te staan bij wat het betekent om werkelijk aanwezig te zijn in je

Ik las Het uur van het hart van Irvin Yalom. Het is een bijzonder boek om te lezen, juist omdat Yalom in zijn laatste levensfase zo open schrijft over zijn werk en over zichzelf. Zijn geheugen laat hem steeds vaker in de steek. Hij weet niet meer alles wat hij vroeger wist en kan niet meer op dezelfde manier als therapeut werken als voorheen. Toch — of misschien juist daardoor — wordt in deze therapiesessies iets heel wezenlijks zichtbaar van wat een ontmoeting tussen twee me

Over de intelligentie van ons lichaam en de beweging naar gezondheid De vraag wat het betekent om levend te zijn, lijkt op het eerste gezicht eenvoudig. We weten immers wat leven is. Totdat je er werkelijk bij stilstaat. Een plant die zich naar het licht beweegt, een vogel die zich oriënteert op het magnetisch veld van de aarde, een slijmzwam die zonder hersenen een efficiënte route door een doolhof vindt: het zijn voorbeelden van organismen die voortdurend in relatie staan

Er zijn momenten waarop je beseft dat je al lange tijd alleen bent met iets wat voor jou wezenlijk is. Niet omdat er niemand om je heen is, en ook niet omdat je niet geliefd bent, maar omdat wat jou bezighoudt, ontroert of nieuwsgierig maakt nauwelijks ergens terugkomt. Je leest een boek dat iets in je opent en zou er het liefst meteen over praten. Je hoort muziek die je raakt en verlangt ernaar iemand te vinden die er ook door geraakt wordt.

Verlangen heeft een merkwaardige dubbelheid. Het kan ons wakker maken. Een verlangen naar liefde, naar een ander leven, naar creativiteit, naar verandering of naar iets wat we nog niet kennen, kan een kracht in ons vrijmaken die ons in beweging brengt. We voelen ineens richting. Iets begint te leven. We willen ontdekken, maken, ontmoeten, groeien. Maar hetzelfde verlangen kan ons ook gevangen houden.

We zijn geneigd te denken dat helderheid iets is om naar toe te werken. Dat je uiteindelijk moet weten wat je wilt, waar je grens ligt, wat de juiste keuze is en wat je werkelijk voelt. Maar misschien is dat niet altijd de meest volwassen plek om vanuit te leven. Er is een vorm van onzekerheid die helemaal niet zwak is. Een niet-weten waarin verschillende mogelijkheden naast elkaar mogen bestaan, zonder dat je jezelf onmiddellijk hoeft vast te leggen.

Er zijn mensen die heel duidelijk zijn. Ze weten wat ze vinden. Ze hebben een uitgesproken mening, maken snel keuzes en lijken niet lang te hoeven twijfelen. Ze kunnen stevig staan, grenzen aangeven en zeggen waar het op staat. Daar is op zichzelf niets mis mee.

Er zijn momenten in het leven waarop we vastlopen. Dat is lang niet altijd omdat we niet weten wat we willen of hoe we daar moeten komen. Het is simpelweg niet altijd zo eenduidig of rechtlijnig. Wat we willen kan verschillende kanten hebben, die soms tegengesteld lijken en soms ook werkelijk met elkaar botsen. Je kunt diep naar verbinding verlangen en tegelijkertijd ruimte nodig hebben. Je kunt van iemand houden en voelen dat je afstand moet nemen.

Wanneer je leven van buiten klopt, maar van binnen niet zo voelt Soms ontmoet ik mensen die op het eerste gezicht weinig reden hebben om hulp te zoeken. Ze hebben een mooi leven opgebouwd. Een fijne relatie, werk waar ze goed in zijn, een gezin, vrienden. Ze zijn intelligent, zelfstandig en gewend om verantwoordelijkheid te nemen. Ze functioneren. Vaak zelfs heel goed. En toch is er iets.

Er is een groep mensen die zich in vrijwel elke beschrijving herkent. Autisme lijkt te passen. Hechtingsproblematiek ook. Co-dependentie klinkt raak. Soms ook hoogbegaafdheid, trauma, ADHD-kenmerken, burn-out of een combinatie daarvan. Elk nieuw kader geeft even een gevoel van herkenning. En tegelijk ook verwarring. Want als alles klopt, wat zegt dat dan eigenlijk?

Ons hart als dynamisch reagerend orgaan Het hart is geen geïsoleerde pomp die losstaat van de rest van ons bestaan. Het is onderdeel van een voortdurend bewegend systeem waarin hartslag, bloeddruk, ademhaling, hormonen en het zenuwstelsel elkaar voortdurend beïnvloeden. Ons lichaam is geen verzameling losse onderdelen. Het is een levend geheel dat zich voortdurend afstemt op wat er gebeurt — binnenin ons en om ons heen. Deze afstemming wordt grotendeels geregeld door het auto

De laatste jaren lijkt autisme overal te zijn. Op sociale media herkennen mensen zichzelf in lijstjes en filmpjes. Boeken en podcasts bieden nieuwe perspectieven. Professionals spreken steeds vaker over neurodiversiteit. Tegelijkertijd groeit ook de verwarring. Is autisme een stoornis? Een andere manier van zijn? Het gevolg van trauma? Een reactie op een veeleisende samenleving? Of misschien van alles een beetje?

We leven in een tijd waarin bijna elk ongemak wordt terugverwezen naar het individu. Voel je je eenzaam? Werk aan jezelf. Ben je gespannen? Reguleer je zenuwstelsel. Ben je een paar kilo te zwaar? Gebruik je stappenteller, doe krachttraining en eet meer eiwitten, vooral als je boven de 40 bent. Heb je moeite met relaties? Onderzoek je hechtingsstijl. Voel je je niet gezien? Ga in therapie. Ben je al in therapie geweest? Zoek dan een betere therapeut.

Veel mensen die in mijn praktijk komen, worstelen niet met een gebrek aan verantwoordelijkheid. Integendeel. Ze zijn vaak degene die het overzicht bewaren, wanneer anderen het kwijt zijn. Die aanvoelen wat er speelt, voordat iemand het zelf doorheeft. Die conflicten proberen te verzachten, relaties proberen te redden, gezinnen draaiende houden, teams steunen en voortdurend rekening houden met de impact van hun handelen op anderen. Ze worden gezien als zorgzaam. Sterk. Bewust.