Externe middelen zoals alarmsystemen, trackers of pepperspray geven een gevoel van controle en kunnen in acute situaties nuttig zijn. Tegelijkertijd zenden ze een subtiel signaal uit: je bent niet veilig, ik ben bang dat er iets kan gebeuren, ik vertrouw de buitenwereld niet en indirect vertrouw ik jou en mezelf niet. Dit signaal is voelbaar, niet alleen cognitief, maar ook in het zenuwstelsel van degene die het draagt en in de energie van het veld om hen heen.

Rouwen om wat nooit heeft bestaan In lichaamsgericht trauma­werk kom je soms lagen tegen waarvan je niet wist dat ze bestonden. Niet de pijn van wat er wél gebeurd is — die kennen veel mensen. Maar de pijn van wat er nooit heeft kunnen gebeuren. Het verlangen dat geen bedding vond. De nabijheid die er niet was. De veiligheid die je nooit hebt kunnen voelen. De steun die je nodig had, maar die niemand kon geven.

De nacht na de herberg Na de herberg komt geen antwoord. Geen helder plan. Geen nieuw begin in de vorm waarin we het vaak verwachten. Er komt eerst een nacht. De nacht waarin niets hoeft te gebeuren. Waarin het oude jaar nog niet voorbij is, en het nieuwe nog geen vorm heeft aangenomen. Een ruimte tussen wat was en wat nog niet is. Veel mensen ervaren deze dagen als onrustig. Alsof er iets moet worden afgerond, besloten of losgelaten. Alsof er een conclusie nodig is voordat

Veerkracht is geen stevigheid — het is beweeglijkheid We hebben vaak geleerd dat veerkracht betekent dat je sterk moet zijn. Dat je overeind blijft, doorzet, niet breekt. Maar als je eerlijk kijkt, voel je waarschijnlijk dat dat helemaal niet is wat veerkracht werkelijk doet. Echte veerkracht is niet hard. Het is niet strak. Het is niet de kracht waarmee je jezelf bij elkaar houdt. Veerkracht is juist het vermogen om mee te bewegen met het leven — met wat pijnlijk is, wat o

Houvast begint niet buiten ons, maar binnenin — in onze botten, in onze adem, in de zachte stevigheid die ons lichaam altijd draagt. Soms lijken we de grond onder onze voeten kwijt te raken. Letterlijk en figuurlijk. Onze voeten voelen nauwelijks contact met de aarde, de rug raakt uit beeld in de leuning van een stoel, de achterkant van ons lichaam voelt leeg of afwezig. We zijn naar voren gericht, ogen alert, klaar om te zien wat er buiten ons gebeurt.

Rouw – samen het verlies dragen Rouw komt in veel gedaanten. Het is het verlies van een partner, van een gezin dat uit elkaar valt, van een werk dat stopt, een miskraam. Het is het besef dat dromen vervlogen zijn, dat relaties niet werkten zoals we hoopten. Het is het verlies van een dierbare, van gezondheid, van onbevangenheid, van de vitaliteit die ooit vanzelfsprekend leek.

Op een mooie dag zaten we, mijn broertje en ik, op de achterbank in de auto met in iedere hand een snoepje. Mijn moeder zat voor in de...