Wederkerigheid is geen rekensom. Wederkerigheid wordt vaak verward met gelijkheid. Met geven en nemen in balans, met eerlijk verdelen, met elkaar tegemoetkomen. Maar wie werkelijk met mensen werkt — in therapie, in relaties, in systemen — weet dat wederkerigheid iets anders is. Het is geen rekensom. Het is een kwaliteit van aanwezigheid. Je merkt haar niet zozeer aan wat er gezegd wordt, maar aan wat er in je lichaam gebeurt. Je blijft aanwezig. Je verdwijnt niet.

Liefde gaat over regulatie We spreken vaak over liefde in termen van verbinding, intimiteit en samenzijn. Maar liefde gaat óók – en misschien wel eerst – over regulatie: over wat er in het zenuwstelsel gebeurt als we bij een ander zijn, of als we ons juist alleen voelen, zelfs als de ander fysiek aanwezig is. Draagkracht is hierin een sleutelbegrip. Niet abstract, maar concreet en lichamelijk: kan mijn systeem deze spanning, intimiteit of nabijheid dragen?

Externe middelen zoals alarmsystemen, trackers of pepperspray geven een gevoel van controle en kunnen in acute situaties nuttig zijn. Tegelijkertijd zenden ze een subtiel signaal uit: je bent niet veilig, ik ben bang dat er iets kan gebeuren, ik vertrouw de buitenwereld niet en indirect vertrouw ik jou en mezelf niet. Dit signaal is voelbaar, niet alleen cognitief, maar ook in het zenuwstelsel van degene die het draagt en in de energie van het veld om hen heen.

Rouwen om wat nooit heeft bestaan In lichaamsgericht trauma­werk kom je soms lagen tegen waarvan je niet wist dat ze bestonden. Niet de pijn van wat er wél gebeurd is — die kennen veel mensen. Maar de pijn van wat er nooit heeft kunnen gebeuren. Het verlangen dat geen bedding vond. De nabijheid die er niet was. De veiligheid die je nooit hebt kunnen voelen. De steun die je nodig had, maar die niemand kon geven.

De nacht na de herberg Na de herberg komt geen antwoord. Geen helder plan. Geen nieuw begin in de vorm waarin we het vaak verwachten. Er komt eerst een nacht. De nacht waarin niets hoeft te gebeuren. Waarin het oude jaar nog niet voorbij is, en het nieuwe nog geen vorm heeft aangenomen. Een ruimte tussen wat was en wat nog niet is. Veel mensen ervaren deze dagen als onrustig. Alsof er iets moet worden afgerond, besloten of losgelaten. Alsof er een conclusie nodig is voordat

Wanneer je er klaar mee bent om je steeds aan te passen  Er zijn momenten waarop je voelt: “zoals ik het altijd heb gedaan, werkt het niet meer”. Niet omdat het verkeerd was, maar omdat het ooit nodig was — en nu te weinig ruimte laat. Voor jou. Voor wat je voelt. Voor wie je bent geworden. Veel mensen die bij mij in de praktijk komen, herkennen dit. Ze hebben geleerd zich aan te passen: aan verwachtingen, aan relaties, aan wat gevraagd werd. Soms subtiel, soms ingrijpend. N

Geen plaats in de herberg — over wat geboren wil worden in het donker Kerstmis valt niet toevallig aan het einde van het jaar. Niet midden in de zomer, niet in de tijd van overvloed en expansie, maar in het donkerste seizoen. Wanneer de dagen kort zijn, de natuur zich heeft teruggetrokken en het leven ondergronds lijkt te zijn gegaan. In oude culturen was dit geen feest van licht tegen de duisternis, maar een eerbetoon aan haar. De winterzonnewende markeerde het moment waaro

Een stille herinnering aan wat er ooit was — of nooit is geweest. Ze vertelde over het moment waarop het haar overspoelde. Niet een emotie met een oorzaak, maar een oer-verdriet. Een huilen dat niet meer stopte. Alsof haar hele lichaam wist wat haar hoofd nooit heeft geweten. Ik herkende het onmiddellijk.

Overgave — de kunst van toelaten zonder te verdwijnen Er zijn van die woorden die we allemaal kennen, maar zelden echt doorvoelen. Overgave is er zo één. In veel spirituele en therapeutische contexten wordt het gezien als iets verhevens: loslaten, vertrouwen, meegaan met de stroom van het leven. Maar in de praktijk is overgave zelden zo eenvoudig. Want wat betekent het eigenlijk — om je over te geven? En aan wát of wie geef je je over?

Overdracht, tegenoverdracht en resonantie We gebruiken deze woorden vaak in de context van therapie, maar ze spelen in elke relatie een rol — in liefde, vriendschap, werk en gezin. Ze raken aan iets wat wezenlijk menselijk is: dat we elkaar voortdurend spiegelen, raken en beïnvloeden, bewust en onbewust. Wanneer twee mensen elkaar echt ontmoeten — niet alleen in woorden, maar met aanwezigheid — ontstaat er een veld dat ouder en wijzer is dan het moment zelf. In dat veld bew

Voor wie in de jeugd te maken kreeg met grensoverschrijding — emotioneel, fysiek of systemisch — is het thema ‘grens’ niet vanzelfsprekend. Wat ooit onveilig was, wordt paradoxaal genoeg vertrouwd. De lichaamstaal van spanning, dreiging of afhankelijkheid is bekend terrein; veiligheid voelt soms juist onwennig. Loyaliteit speelt hierin een grote rol.

Het veld van therapie – meer dan technieken en marketing Er is vandaag de dag een overvloed aan manieren om aan jezelf te werken. Je kunt ademen, ontladen, gronden, mediteren, spiegelen, herprogrammeren of zelfs “je zenuwstelsel hacken”. Er zijn retraites, podcasts, trauma-experts op Instagram, en duizenden opleidingen waarin heling een kwestie lijkt van de juiste methode vinden. Die overvloed is op zich iets moois. Het laat zien dat we als samenleving verlangen naar bewust

Rouw – samen het verlies dragen Rouw komt in veel gedaanten. Het is het verlies van een partner, van een gezin dat uit elkaar valt, van een werk dat stopt, een miskraam. Het is het besef dat dromen vervlogen zijn, dat relaties niet werkten zoals we hoopten. Het is het verlies van een dierbare, van gezondheid, van onbevangenheid, van de vitaliteit die ooit vanzelfsprekend leek.

Lichaam, relatie en heling: de dans van afhankelijkheid en afstand ervaren. Er is een dimensie van co-dependency en narcistische afweer die vaak onzichtbaar blijft: de lichamelijke ervaring. Niet alleen gedachten of gevoelens, maar het lichaam draagt de oude hechtingswond. In intieme relaties wordt dit zichtbaar en voelbaar — voor jezelf én de ander.

De dans tussen afhankelijkheid en afstand: co-dependency en narcistische afweer in één persoon. Er is een waarheid die zelden zo wordt uitgesproken: wie co-dependent reageert, kan tegelijkertijd narcistische afweer kennen. Wie hard op de ander leunt om nabijheid te behouden, kan in hetzelfde moment innerlijk afsluiten en zeggen: “Ik heb jou niet nodig.” Het zijn geen tegenpolen, maar twee bewegingen van hetzelfde zenuwstelsel dat probeert overleven.

Als ik vertel dat ik lichaamsgericht therapeut ben, denken mensen vaak aan massage, ademhalingsoefeningen of mindfulness. Zulke vormen kunnen helpend zijn, maar waar ik in mijn werk naar verwijs, gaat dieper. Lichaamsgericht werken gaat niet over iets doen, maar over aanwezig zijn bij wat zich werkelijk laat voelen — in jouw lichaam, in het contact, in de onderstroom. Je lichaam draagt het geheugen van alles wat je hebt meegemaakt, ook van wat ooit te veel was om te voelen o

Over projectie, kwetsbaarheid en de kunst van werkelijk lezen Steeds vaker zien we dat schrijvers, therapeuten en andere mensen die over menselijke thema’s schrijven, worden beoordeeld alsof hun werk een open dagboek is. Maar wat zegt dat eigenlijk over onze omgang met kwetsbaarheid? Over onze neiging om te verklaren in plaats van te voelen? En wat verliezen we wanneer we niet meer echt lezen, maar vooral plaatsen?

Waarom een relatie met iemand met sterke narcistische afweer zo ontregelend kan zijn Het is niet altijd de zichtbare pijn, de woorden of de daden die ons ziek maken in een relatie. Soms is het iets subtielers — een veld dat je langzaam uit je eigen samenhang trekt. Zeker bij iemand met sterke narcistische afweer: iemand die niet slecht is, maar diep bang om te verdwijnen. Veel mensen die bewust leven, voelen zo’n relatie als complex. Ze weten wat er speelt, begrenzen.....

Levendigheid is niet iets wat we moeten bereiken. Ze is er al — van nature, als een stroom die door ieder mens beweegt. In de kern van ons wezen is er een spontane beweging richting verbinding, groei en heelheid. Het leven zelf wil leven. Maar in de loop van de tijd raken we vaak iets van dat vrije stromen kwijt. We maken dingen mee die te veel zijn om te voelen, of waarvoor we nog geen woorden hebben. We leren onszelf beschermen, soms heel verfijnd.

Twee gezichten van dezelfde pijn: over de overeenkomsten en verschillen tussen narcisme en co-dependency Het lijkt soms alsof narcisme en co-dependency elkaars tegenpolen zijn. De één lijkt te veel ruimte te nemen, de ander te weinig. De één lijkt zelfgericht, de ander verliest zichzelf juist in de ander. Maar onder die uiterlijke verschillen schuilt vaak eenzelfde wortel: een diep, vaak onbewust gemis aan veilige verbondenheid.