Externe middelen zoals alarmsystemen, trackers of pepperspray geven een gevoel van controle en kunnen in acute situaties nuttig zijn. Tegelijkertijd zenden ze een subtiel signaal uit: je bent niet veilig, ik ben bang dat er iets kan gebeuren, ik vertrouw de buitenwereld niet en indirect vertrouw ik jou en mezelf niet. Dit signaal is voelbaar, niet alleen cognitief, maar ook in het zenuwstelsel van degene die het draagt en in de energie van het veld om hen heen.

Rouwen om wat nooit heeft bestaan In lichaamsgericht trauma­werk kom je soms lagen tegen waarvan je niet wist dat ze bestonden. Niet de pijn van wat er wél gebeurd is — die kennen veel mensen. Maar de pijn van wat er nooit heeft kunnen gebeuren. Het verlangen dat geen bedding vond. De nabijheid die er niet was. De veiligheid die je nooit hebt kunnen voelen. De steun die je nodig had, maar die niemand kon geven.

Houvast begint niet buiten ons, maar binnenin — in onze botten, in onze adem, in de zachte stevigheid die ons lichaam altijd draagt. Soms lijken we de grond onder onze voeten kwijt te raken. Letterlijk en figuurlijk. Onze voeten voelen nauwelijks contact met de aarde, de rug raakt uit beeld in de leuning van een stoel, de achterkant van ons lichaam voelt leeg of afwezig. We zijn naar voren gericht, ogen alert, klaar om te zien wat er buiten ons gebeurt.