Wederkerigheid is geen rekensom. Wederkerigheid wordt vaak verward met gelijkheid. Met geven en nemen in balans, met eerlijk verdelen, met elkaar tegemoetkomen. Maar wie werkelijk met mensen werkt — in therapie, in relaties, in systemen — weet dat wederkerigheid iets anders is. Het is geen rekensom. Het is een kwaliteit van aanwezigheid. Je merkt haar niet zozeer aan wat er gezegd wordt, maar aan wat er in je lichaam gebeurt. Je blijft aanwezig. Je verdwijnt niet.

Over individuatie, verbinding en het vermogen jezelf niet te verlaten Autonomie wordt vaak begrepen als zelfstandigheid. Als op eigen benen staan. Geen afhankelijkheid. Geen behoefte. Geen leunen. In onze cultuur is autonomie synoniem geworden met ik kan het alleen. Maar wie werkt met mensen — in therapie, relaties of organisaties — ziet iets anders: hoe sterker mensen dit nastreven, hoe vaker verbinding verschraalt. Of verandert in strijd. Of in terugtrekking.

Reddersgedrag ziet er aan de buitenkant vaak warm, betrokken en verantwoordelijk uit. Iemand ziet dat het niet goed gaat met een ander, voelt spanning, ongemak of zorg, en stapt naar voren. Neemt over. Lost op. Draagt. Houdt bij elkaar. In families, relaties en organisaties wordt dit gedrag vaak gewaardeerd. De redder is degene die het ziet, die het regelt, die er is. En toch… in de praktijk zie ik hoe juist dit gedrag — hoe goed bedoeld ook — diepe dynamieken in stand kan h

Soms draagt iemand een beeld over zichzelf dat diep vanbinnen niet klopt, maar dat wél als waarheid wordt ervaren. Een gevoel van zo ben ik nu eenmaal: te gevoelig, zwak, lastig, instabiel, verantwoordelijk voor de sfeer, of degene die steeds tekortschiet. Niet omdat dit de kern is van wie iemand is, maar omdat dit beeld ooit nodig was om te kunnen blijven bestaan in relatie tot een ander. In mijn werk ontmoet ik veel mensen die zichzelf zijn kwijtgeraakt in beelden die nie

"This being human is a guest house. Every morning a new arrival. A joy, a depression, a meanness, some momentary awareness comes as an unexpected visitor. Welcome and entertain them all! Even if they’re a crowd of sorrows, who violently sweep your house empty of its furniture, still treat each guest honorably. He may be clearing you out for some new delight. The dark thought, the shame, the malice, meet them at the door laughing, and invite them in. Be grateful for whoever

Rouwen om wat nooit heeft bestaan In lichaamsgericht trauma­werk kom je soms lagen tegen waarvan je niet wist dat ze bestonden. Niet de pijn van wat er wél gebeurd is — die kennen veel mensen. Maar de pijn van wat er nooit heeft kunnen gebeuren. Het verlangen dat geen bedding vond. De nabijheid die er niet was. De veiligheid die je nooit hebt kunnen voelen. De steun die je nodig had, maar die niemand kon geven.

De nacht na de herberg Na de herberg komt geen antwoord. Geen helder plan. Geen nieuw begin in de vorm waarin we het vaak verwachten. Er komt eerst een nacht. De nacht waarin niets hoeft te gebeuren. Waarin het oude jaar nog niet voorbij is, en het nieuwe nog geen vorm heeft aangenomen. Een ruimte tussen wat was en wat nog niet is. Veel mensen ervaren deze dagen als onrustig. Alsof er iets moet worden afgerond, besloten of losgelaten. Alsof er een conclusie nodig is voordat

Geen plaats in de herberg — over wat geboren wil worden in het donker Kerstmis valt niet toevallig aan het einde van het jaar. Niet midden in de zomer, niet in de tijd van overvloed en expansie, maar in het donkerste seizoen. Wanneer de dagen kort zijn, de natuur zich heeft teruggetrokken en het leven ondergronds lijkt te zijn gegaan. In oude culturen was dit geen feest van licht tegen de duisternis, maar een eerbetoon aan haar. De winterzonnewende markeerde het moment waaro

Veerkracht is geen stevigheid — het is beweeglijkheid We hebben vaak geleerd dat veerkracht betekent dat je sterk moet zijn. Dat je overeind blijft, doorzet, niet breekt. Maar als je eerlijk kijkt, voel je waarschijnlijk dat dat helemaal niet is wat veerkracht werkelijk doet. Echte veerkracht is niet hard. Het is niet strak. Het is niet de kracht waarmee je jezelf bij elkaar houdt. Veerkracht is juist het vermogen om mee te bewegen met het leven — met wat pijnlijk is, wat o

Een stille herinnering aan wat er ooit was — of nooit is geweest. Ze vertelde over het moment waarop het haar overspoelde. Niet een emotie met een oorzaak, maar een oer-verdriet. Een huilen dat niet meer stopte. Alsof haar hele lichaam wist wat haar hoofd nooit heeft geweten. Ik herkende het onmiddellijk.

Het stille verlangen dat onder je dagelijkse leven ligt. In ieder mens leeft een creatieve stroom. Niet creatief in de zin van schilderen of schrijven, maar in de zin van: een innerlijke beweging die wil groeien, vormgeven, verbinden. Een zachte maar krachtige impuls die van binnenuit richting geeft aan ons leven. Die impuls is er vanaf het begin. Je ziet haar in de nieuwsgierigheid van een kind, in het reiken, in het spel, in de vrijheid om te ontdekken. Het is onze natuur