Wederkerigheid is geen rekensom. Wederkerigheid wordt vaak verward met gelijkheid. Met geven en nemen in balans, met eerlijk verdelen, met elkaar tegemoetkomen. Maar wie werkelijk met mensen werkt — in therapie, in relaties, in systemen — weet dat wederkerigheid iets anders is. Het is geen rekensom. Het is een kwaliteit van aanwezigheid. Je merkt haar niet zozeer aan wat er gezegd wordt, maar aan wat er in je lichaam gebeurt. Je blijft aanwezig. Je verdwijnt niet.

Over individuatie, verbinding en het vermogen jezelf niet te verlaten Autonomie wordt vaak begrepen als zelfstandigheid. Als op eigen benen staan. Geen afhankelijkheid. Geen behoefte. Geen leunen. In onze cultuur is autonomie synoniem geworden met ik kan het alleen. Maar wie werkt met mensen — in therapie, relaties of organisaties — ziet iets anders: hoe sterker mensen dit nastreven, hoe vaker verbinding verschraalt. Of verandert in strijd. Of in terugtrekking.

Reddersgedrag ziet er aan de buitenkant vaak warm, betrokken en verantwoordelijk uit. Iemand ziet dat het niet goed gaat met een ander, voelt spanning, ongemak of zorg, en stapt naar voren. Neemt over. Lost op. Draagt. Houdt bij elkaar. In families, relaties en organisaties wordt dit gedrag vaak gewaardeerd. De redder is degene die het ziet, die het regelt, die er is. En toch… in de praktijk zie ik hoe juist dit gedrag — hoe goed bedoeld ook — diepe dynamieken in stand kan h

Soms draagt iemand een beeld over zichzelf dat diep vanbinnen niet klopt, maar dat wél als waarheid wordt ervaren. Een gevoel van zo ben ik nu eenmaal: te gevoelig, zwak, lastig, instabiel, verantwoordelijk voor de sfeer, of degene die steeds tekortschiet. Niet omdat dit de kern is van wie iemand is, maar omdat dit beeld ooit nodig was om te kunnen blijven bestaan in relatie tot een ander. In mijn werk ontmoet ik veel mensen die zichzelf zijn kwijtgeraakt in beelden die nie

Ruimte voor het ongewisse Veel mensen hebben de neiging het nieuwe jaar in te vullen met voornemens, doelen en verwachtingen. Maar wat als er ook ruimte blijft voor het onbekende? Voor dat wat zich nog niet laat benoemen, maar wel voelbaar is? In mijn werk creëer ik een omgeving waarin dit mogelijk is. Waar er aandacht is voor wat zich aandient, voor wat je belemmert, voor wat je inspireert. Niet om iets op te lossen, maar om het te onderzoeken en te laten bewegen.

Liefde gaat over regulatie We spreken vaak over liefde in termen van verbinding, intimiteit en samenzijn. Maar liefde gaat óók – en misschien wel eerst – over regulatie: over wat er in het zenuwstelsel gebeurt als we bij een ander zijn, of als we ons juist alleen voelen, zelfs als de ander fysiek aanwezig is. Draagkracht is hierin een sleutelbegrip. Niet abstract, maar concreet en lichamelijk: kan mijn systeem deze spanning, intimiteit of nabijheid dragen?

"This being human is a guest house. Every morning a new arrival. A joy, a depression, a meanness, some momentary awareness comes as an unexpected visitor. Welcome and entertain them all! Even if they’re a crowd of sorrows, who violently sweep your house empty of its furniture, still treat each guest honorably. He may be clearing you out for some new delight. The dark thought, the shame, the malice, meet them at the door laughing, and invite them in. Be grateful for whoever

Externe middelen zoals alarmsystemen, trackers of pepperspray geven een gevoel van controle en kunnen in acute situaties nuttig zijn. Tegelijkertijd zenden ze een subtiel signaal uit: je bent niet veilig, ik ben bang dat er iets kan gebeuren, ik vertrouw de buitenwereld niet en indirect vertrouw ik jou en mezelf niet. Dit signaal is voelbaar, niet alleen cognitief, maar ook in het zenuwstelsel van degene die het draagt en in de energie van het veld om hen heen.

Rouwen om wat nooit heeft bestaan In lichaamsgericht trauma­werk kom je soms lagen tegen waarvan je niet wist dat ze bestonden. Niet de pijn van wat er wél gebeurd is — die kennen veel mensen. Maar de pijn van wat er nooit heeft kunnen gebeuren. Het verlangen dat geen bedding vond. De nabijheid die er niet was. De veiligheid die je nooit hebt kunnen voelen. De steun die je nodig had, maar die niemand kon geven.

De nacht na de herberg Na de herberg komt geen antwoord. Geen helder plan. Geen nieuw begin in de vorm waarin we het vaak verwachten. Er komt eerst een nacht. De nacht waarin niets hoeft te gebeuren. Waarin het oude jaar nog niet voorbij is, en het nieuwe nog geen vorm heeft aangenomen. Een ruimte tussen wat was en wat nog niet is. Veel mensen ervaren deze dagen als onrustig. Alsof er iets moet worden afgerond, besloten of losgelaten. Alsof er een conclusie nodig is voordat

Wanneer je er klaar mee bent om je steeds aan te passen  Er zijn momenten waarop je voelt: “zoals ik het altijd heb gedaan, werkt het niet meer”. Niet omdat het verkeerd was, maar omdat het ooit nodig was — en nu te weinig ruimte laat. Voor jou. Voor wat je voelt. Voor wie je bent geworden. Veel mensen die bij mij in de praktijk komen, herkennen dit. Ze hebben geleerd zich aan te passen: aan verwachtingen, aan relaties, aan wat gevraagd werd. Soms subtiel, soms ingrijpend. N

Geen plaats in de herberg — over wat geboren wil worden in het donker Kerstmis valt niet toevallig aan het einde van het jaar. Niet midden in de zomer, niet in de tijd van overvloed en expansie, maar in het donkerste seizoen. Wanneer de dagen kort zijn, de natuur zich heeft teruggetrokken en het leven ondergronds lijkt te zijn gegaan. In oude culturen was dit geen feest van licht tegen de duisternis, maar een eerbetoon aan haar. De winterzonnewende markeerde het moment waaro

Veerkracht is geen stevigheid — het is beweeglijkheid We hebben vaak geleerd dat veerkracht betekent dat je sterk moet zijn. Dat je overeind blijft, doorzet, niet breekt. Maar als je eerlijk kijkt, voel je waarschijnlijk dat dat helemaal niet is wat veerkracht werkelijk doet. Echte veerkracht is niet hard. Het is niet strak. Het is niet de kracht waarmee je jezelf bij elkaar houdt. Veerkracht is juist het vermogen om mee te bewegen met het leven — met wat pijnlijk is, wat o

De verbeelding als innerlijke grond waar we kunnen landen Er zijn van die momenten waarin het leven te veel tegelijk is. Je lichaam staat strak, je gedachten versnellen, en iets in jou trekt zich dieper terug dan je zelf kunt volgen. Alsof er geen ruimte meer is om te voelen wat er van binnen gebeurt. Juist in die momenten wordt vaak vergeten dat we een vermogen bij ons dragen dat stil, zacht en diep herstellend is: onze verbeelding. Niet als dagdromen, of als wegvluchten. M

Een stille herinnering aan wat er ooit was — of nooit is geweest. Ze vertelde over het moment waarop het haar overspoelde. Niet een emotie met een oorzaak, maar een oer-verdriet. Een huilen dat niet meer stopte. Alsof haar hele lichaam wist wat haar hoofd nooit heeft geweten. Ik herkende het onmiddellijk.

Voor wie in de jeugd te maken kreeg met grensoverschrijding — emotioneel, fysiek of systemisch — is het thema ‘grens’ niet vanzelfsprekend. Wat ooit onveilig was, wordt paradoxaal genoeg vertrouwd. De lichaamstaal van spanning, dreiging of afhankelijkheid is bekend terrein; veiligheid voelt soms juist onwennig. Loyaliteit speelt hierin een grote rol.

Het veld van therapie – meer dan technieken en marketing Er is vandaag de dag een overvloed aan manieren om aan jezelf te werken. Je kunt ademen, ontladen, gronden, mediteren, spiegelen, herprogrammeren of zelfs “je zenuwstelsel hacken”. Er zijn retraites, podcasts, trauma-experts op Instagram, en duizenden opleidingen waarin heling een kwestie lijkt van de juiste methode vinden. Die overvloed is op zich iets moois. Het laat zien dat we als samenleving verlangen naar bewust

Soms ontstaat er in een sessie een stilte die ‘sacred’ voelt. Niet leeg, maar vol. Een adem die vanzelf dieper wordt, een trilling in het lichaam, een glimp van zachtheid of helderheid. Alsof het leven zelf even door de kieren naar binnen stroomt. Het zijn momenten waarop iets van binnen zich herinnert hoe het is om niet meer te hoeven vechten, maar eenvoudigweg te zijn. Ik zie het vaak gebeuren — en elke keer opnieuw raakt het me.

Het is geen zwakte om anderen nodig te hebben. Het is menselijk. Toch hebben velen van ons geleerd dat afhankelijkheid iets is om te vermijden. Dat kracht betekent: zelfstandig zijn, alles zelf dragen, emoties beheersen, het alleen kunnen. Dat je pas veilig bent als je niemand meer écht nodig hebt. Maar diep vanbinnen weet het lichaam iets anders. Het herinnert zich dat we, om te kunnen leven, altijd in relatie staan.

Lichaam, relatie en heling: de dans van afhankelijkheid en afstand ervaren. Er is een dimensie van co-dependency en narcistische afweer die vaak onzichtbaar blijft: de lichamelijke ervaring. Niet alleen gedachten of gevoelens, maar het lichaam draagt de oude hechtingswond. In intieme relaties wordt dit zichtbaar en voelbaar — voor jezelf én de ander.