Verbeelding

De verbeelding als innerlijke grond waar we kunnen landen

Er zijn van die momenten waarin het leven te veel tegelijk is. Je lichaam staat strak, je gedachten versnellen, en iets in jou trekt zich dieper terug dan je zelf kunt volgen. Alsof er geen ruimte meer is om te voelen wat er van binnen gebeurt. Juist in die momenten wordt vaak vergeten dat we een vermogen bij ons dragen dat stil, zacht en diep herstellend is: onze verbeelding. Niet als dagdromen, of als wegvluchten. Maar als een innerlijke ruimte waar je zenuwstelsel kan vertragen, waar contact mogelijk wordt, en waar je ervaringen niet langer overweldigen maar langzaam bevattelijk worden.

Waarom verbeelding zo’n krachtig instrument is

Verbeelding is het gebied waar het lichaam en de psyche elkaar ontmoeten. Wanneer iets in ons te pijnlijk, te snel of te groot is, sluit ons systeem zich – niet omdat we het verkeerd doen, maar omdat het ooit nodig was. Maar herstel vraagt om iets anders: een manier om opnieuw te kunnen naderen wat ooit te veel was, zonder erin te verdwijnen. Verbeelding biedt precies dat. Het is een tussengebied. Een plek waar je kunt voelen zonder overspoeld te raken, en waar je afstand kunt nemen zonder jezelf kwijt te spelen. Het lichaam reageert op verbeelding alsof het werkelijk gebeurt. Niet als een misleiding, maar als een kans. Een kans om oude patronen voorzichtig te herschrijven, om nieuwe ervaringen toe te laten die je in het echte leven nog niet volledig kunt dragen.

Wanneer je verbeelding verloren lijkt

Veel mensen merken dat ze hun verbeelding nauwelijks meer kunnen oproepen. Dat is geen gebrek, geen persoonlijk falen. Vaak is het een teken dat je systeem te lang in overleving heeft gestaan. In die staat is verbeelding een luxe die je niet kunt betalen: alles in jou is gericht op functioneren, op volhouden, op gevaar detecteren. Verbeelding heeft veiligheid nodig. En zachtheid. En de erkenning dat je niet meteen hoeft te voelen wat nog te groot is.

Hoe verbeelding weer kan openen

Het begint altijd klein. Het beeld van een plek waar je lichaam vanzelf ontspant. Een kleur die je rustig maakt. Een beweging die je in je mind laat ontstaan voordat je hem werkelijk maakt. De voorstelling van steun — een hand in je rug, een muur om tegen aan te leunen, een horizon die ruimte geeft. Niet om te ontsnappen, maar om een nieuw binnenklimaat te creëren waarin je lijf weer mag ademen. Wat er vaak gebeurt als je dit doet, is dat iets wat lang vastzat voorzichtig begint te bewegen. Spanning krijgt contour. Emoties worden voelbaar zonder te overweldigen. De scheiding tussen binnen en buiten wordt weer permeabel: je kunt contact maken zonder jezelf te verliezen.

Verbeelding als innerlijke hechting

Op diepere lagen kan verbeelding helend werken omdat het je helpt om een relatie met jezelf te herstellen. Veel van ons dragen bewustzijnsdelen mee die nooit ontmoet zijn in aanwezigheid, omdat er niemand beschikbaar was om te begeleiden, te spiegelen of te verzachten. Met verbeelding kun je dat contact wél herstellen. Niet als trucje, maar als innerlijke aanwezigheid: Hoe zou het zijn als iemand naast me stond terwijl ik dit voel? Hoe ziet steun eruit van binnen? Hoe voelt het als mijn adem ruimte krijgt? Hoe ziet vertrouwen eruit in mijn lichaam, in kleur, vorm of beweging? Hiermee creëer je een ervaringswereld die je systeem gaat herkennen. En wat herkend wordt, kan geïntegreerd worden.

Wanneer verbeelding een poort wordt naar het echte leven

Op een bepaald moment merk je dat wat eerst alleen in je verbeelding mogelijk was, langzaam ook in je dagelijkse leven beschikbaar komt. Grenzen worden voelbaarder. Je lichaam herstelt sneller van spanning. Je kunt aanwezig blijven bij emoties die eerder te intens waren. Je kan jezelf kalmeren zonder weg te gaan. Dat is geen magie; het is neurobiologie in beweging. Maar bovenal is het menselijkheid: het vermogen om jezelf opnieuw te leren bewonen.

De uitnodiging

Verbeelding is geen luxe, geen zweverigheid en geen ontsnappingsroute. Het is een brug tussen wat je ooit moest uitsluiten om te overleven en wat je nu weer mag toelaten om te leven. Het vraagt niet om perfectie. Het vraagt om nieuwsgierigheid. En om een beetje zachtheid. Misschien kun je her en der beginnen — niet met grote beelden, maar met iets eenvoudigs dat je lichaam een fractie meer ruimte geeft. Een kleur. Een temperatuur. Een geluid. Een beweging. Een plek die je van binnen kunt oproepen. Je hoeft niet meteen te voelen. Je hoeft alleen te mogen landen.

#biodynamischepsychologie #narm #lichaamsgerichtetherapie #traumageorienteerdetherapie #verbeelding #imaginatie #leven #openen #uitnodigen #zachtheid #confrontatie

Mijn dochter Zonne en ik. Overveen 2025. Fotografie: Annelien Nijland