Ik las Het uur van het hart van Irvin Yalom. Het is een bijzonder boek om te lezen, juist omdat Yalom in zijn laatste levensfase zo open schrijft over zijn werk en over zichzelf. Zijn geheugen laat hem steeds vaker in de steek. Hij weet niet meer alles wat hij vroeger wist en kan niet meer op dezelfde manier als therapeut werken als voorheen. Toch — of misschien juist daardoor — wordt in deze therapiesessies iets heel wezenlijks zichtbaar van wat een ontmoeting tussen twee me

Er zijn momenten waarop je beseft dat je al lange tijd alleen bent met iets wat voor jou wezenlijk is. Niet omdat er niemand om je heen is, en ook niet omdat je niet geliefd bent, maar omdat wat jou bezighoudt, ontroert of nieuwsgierig maakt nauwelijks ergens terugkomt. Je leest een boek dat iets in je opent en zou er het liefst meteen over praten. Je hoort muziek die je raakt en verlangt ernaar iemand te vinden die er ook door geraakt wordt.

Er is een groep mensen die zich in vrijwel elke beschrijving herkent. Autisme lijkt te passen. Hechtingsproblematiek ook. Co-dependentie klinkt raak. Soms ook hoogbegaafdheid, trauma, ADHD-kenmerken, burn-out of een combinatie daarvan. Elk nieuw kader geeft even een gevoel van herkenning. En tegelijk ook verwarring. Want als alles klopt, wat zegt dat dan eigenlijk?

We leven in een tijd waarin bijna elk ongemak wordt terugverwezen naar het individu. Voel je je eenzaam? Werk aan jezelf. Ben je gespannen? Reguleer je zenuwstelsel. Ben je een paar kilo te zwaar? Gebruik je stappenteller, doe krachttraining en eet meer eiwitten, vooral als je boven de 40 bent. Heb je moeite met relaties? Onderzoek je hechtingsstijl. Voel je je niet gezien? Ga in therapie. Ben je al in therapie geweest? Zoek dan een betere therapeut.

Veel mensen die in mijn praktijk komen, worstelen niet met een gebrek aan verantwoordelijkheid. Integendeel. Ze zijn vaak degene die het overzicht bewaren, wanneer anderen het kwijt zijn. Die aanvoelen wat er speelt, voordat iemand het zelf doorheeft. Die conflicten proberen te verzachten, relaties proberen te redden, gezinnen draaiende houden, teams steunen en voortdurend rekening houden met de impact van hun handelen op anderen. Ze worden gezien als zorgzaam. Sterk. Bewust.

Tijdens een recente NARM-training werd ik opnieuw geraakt door hoe veel levendigheid vrijkomt wanneer we aanwezig kunnen blijven bij ons ‘core conflict’: de plek waar ons diepste verlangen en onze grootste angst elkaar ontmoeten.

Een grotere innerlijke ruimte geeft ons een bandbreedte waarin meer kan plaatsvinden. Emoties, gedachten, verlangens – ze krijgen er niet alleen plek, ze worden voelbaar op een manier die niet overweldigt. Het is alsof er meer adem is in jezelf: meer ruimte om te observeren, te ervaren, te reageren.

Er zijn periodes in een mensenleven waarin het kan voelen alsof je je hebt teruggetrokken in jezelf. Niet verdwenen — maar alsof iets in jou zich heeft teruggeplooid naar een kleinere, meer beschutte ruimte. De levendigheid die ooit vanzelfsprekend leek, de beweging naar buiten, de spontaniteit in contact of creatie… het kan tijdelijk minder toegankelijk zijn. Alsof je innerlijke wereld compacter is geworden. Veel mensen noemen dat vastzitten.